wateroplosbaar

Wateroplosbaar verwijst naar de eigenschap van een stof om in water op te lossen en zo een homogene oplossing te vormen. De oplosbaarheid hangt samen met de wisselwerking tussen watermoleculen en deeltjes van de stof en wordt beïnvloed door factoren zoals polariteit, waterstofbinding en ionisatie. Over het algemeen zijn zouten en andere ionogene verbindingen sterk wateroplosbaar, terwijl lange lipide-achtige verbindingen vaak onoplosbaar blijven in water. Organische verbindingen die polaire functies bevatten (zoals hydroxyl-, carbonyl- of carboxylgroepen) kunnen wateroplosbaar zijn, terwijl een omvangrijk apolair deel de oplosbaarheid verlaagt.

De oplosbaarheid varieert met temperatuur en pH. Voor veel vaste stoffen in water neemt de oplosbaarheid toe bij hogere temperatuur, maar dit geldt niet universeel. Bij zuren en basen kan de mate van ionisatie door het pH de oplosbaarheid aanzienlijk beïnvloeden; vaak geldt dat sterkere ionisatie de oplosbaarheid verhoogt.

Oplosbaarheid wordt uitgedrukt als een oplosbaarheidswaarde bij een specifieke temperatuur, bijvoorbeeld in gram per liter of mol per liter. Voor sommige zouten geldt het oplosbaarheidsproduct (Ksp) als beschrijving van de beperkte oplosbaarheid. In praktische toepassingen is wateroplosbaarheid cruciaal: in de farmacie bepaalt het de biologische beschikbaarheid en in milieukunde beïnvloedt het transport en toxiciteit in waterwegen. Ontwerpstrategieën zoals zoutvorming, co-solventia, pH-aanpassing of complexvorming met cyclodextrines worden gebruikt om de oplosbaarheid van minder oplosbare stoffen te verbeteren.