Lichtpatroon

Lichtpatroon is het patroon of de verdeling van licht op een oppervlak of in een ruimte, zoals ontstaan door een of meer lichtbronnen, objecten en materialen. Het begrip wordt gebruikt in de kunst, architectuur, fotografie en wetenschap om te beschrijven hoe licht het waargenomen gebied vormgeeft.

In de optica verwijst het naar patronen die ontstaan door diffractie en interferentie, bijvoorbeeld wanneer licht door een spleet, raster of ruitvormige opening gaat. Zulke lichtpatronen kunnen regelmatig lijnen vertonen of complexere figuren; ook de vorm van schaduw is een onderdeel van het lichtpatroon.

In ruimtelijke verlichting verwijst lichtpatroon naar de ruimtelijke verdeling van verlichtingsintensiteit in een ruimte, inclusief de vorm en richting van licht- en schaduwzones. Het ontwerp van het lichtpatroon beïnvloedt sfeer, bruikbaarheid en energiebalans van een ruimte.

In fotografie en film is het patroon van belichting op het onderwerp cruciaal voor toon, contrast en textuur. Een sleutel-, invallend- en teruglichtcompositie (key, fill, backlight) samen met hulpmiddelen zoals diffusers, grids of gobo’s bepalen het zichtbare lichtpatroon.

Technische hulpmiddelen om lichtpatronen te vormen zijn onder meer lenzen, diffusers, snoots en grids; in theater en film worden ook getailleerde mallen zoals gobo’s gebruikt om vormen en textuur op wanden of schermen te projecteren.

Metingen in fotometrie (lux, luminantie, verlichtingssterkte) en aandacht voor gelijkmatige verdeling of gerichte accenten zijn belangrijke aspecten bij het ontwerpen van een gewenst lichtpatroon.

Zie ook: interferentiepatroon, diffractiepatroon, luminantie, lux, verlichtingsontwerp.