Eigendomsrecht

Eigendomsrecht is in het rechtsstelsel het meest omvattende zakelijk recht op een goed. De eigenaar heeft de bevoegdheid om het goed te gebruiken, te genieten, te beheren en te vervreemden of te bezwaren. Het eigendomsrecht geldt tegenover iedereen en vormt de basis voor de bescherming en handhaving van de eigendom in de rechtsorde. Het recht omvat ook de bevoegdheid om het goed te veranderen of te vernietigen, binnen de grenzen van de wet.

Wat onder eigendom valt, kan zowel roerende zaken (zoals een auto of meubels) als onroerende zaken (zoals een huis of grond) betreffen. Het eigendomsrecht is een absoluut recht: de eigenaar kan anderen verzetten die inbreuk maken en kan desgewenst over het goed beschikken, bijvoorbeeld door verkoop of schenking. Naast het recht op bezit en beschikking kan de eigenaar ook aansprakelijk blijven voor het onderhoud en de herkomst van het goed.

Het eigendomsrecht kan bestaan naast andere rechten die op hetzelfde goed zijn gevestigd. Voorbeelden zijn vruchtgebruik (waarbij iemand anders het gebruik en de vruchten van het goed mag genieten), opstal, erfdienstbaarheden en hypotheken of andere zekerheden. Deze rechtsbeperkingen laten de eigenaar doorgaans bepaalde beperkte rechten toe, terwijl de onderliggende eigendom blijft bestaan.

Beperkingen aan het eigendomsrecht komen voort uit publiekrechtelijke regels (zoals ruimtelijke ordening, milieuwetgeving en veiligheidseisen) en uit privérechtelijke afspraken of sancties. In geval van onteigening kan de overheid het eigendom in het openbaar belang ontnemen, meestal met schadeloosstelling. Het eigendomsrecht is daarmee een centrale maar niet onbeperkte basis van eigendom en verkeer van goederen.