Eenheidsschaal

Eenheidsschaal is een term die in metrologie en verwante vakgebieden gebruikt wordt om de relatie tussen gemeten of weergegeven waarden en een gestandaardiseerde eenheid uit te drukken. Eenheidsschaal maakt het mogelijk om metingen te vergelijken, om te rekenen tussen verschillende eenheden en om meetresultaten te toetsen aan normen. De schaal geeft aan welke hoeveelheid van de gekozen eenheid correspondeert met een maat of weergave, bijvoorbeeld hoe een lengte op een kaart of op een meetinstrument zich verhoudt tot de werkelijkheid.

In kaartkunde wordt vaak gesproken over een verhouding- of kaartschaal, bijvoorbeeld 1:50.000. Dit betekent dat 1 eenheid op de kaart overeenkomt met 50.000 dezelfde eenheden in de werkelijkheid. Eenheidsschaal in dit geval koppelt dus afstand op de kaart aan afstand in de werkelijkheid. Buiten de cartografie komen eenheidsschaalconcepten voor in meetinstrumenten, dataschalen en diagrammen, waar resultaten in standaardeenheden zoals meter, liter of graden Celsius worden gepresenteerd en waar conversie tussen eenheden noodzakelijk kan zijn.

Belangrijke kenmerken zijn duidelijkheid, traceerbaarheid en nauwkeurigheid. Eenheidsschaal vereist consistente definities van de gebruikte eenheden en vaak ook documentatie van eventuele afrondingsregels en meetonzekerheden. Standaarden en richtlijnen vanuit de metrologie helpen om uniformiteit te waarborgen en interoperabiliteit tussen systemen en kaarten te bevorderen. In essentie biedt eenheidsschaal de basis voor betrouwbare meting, vergelijking en analyse.