Dysautonomie

Dysautonomie is een verzamelnaam voor stoornissen van het autonome zenuwstelsel, het deel van het zenuwstelsel dat onbewuste functies regelt. Het ANS bestuurt onder andere de hartslag en bloeddruk, de ademhaling, zweten, temperatuur, spijsvertering en blaasfunctie. Dysautonomie kan primair zijn (zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak) of secundair aan een andere aandoening, zoals diabetes, auto-immuun neuropathie, neurodegeneratieve ziekten (bijvoorbeeld multiple systeematrofie), infecties, trauma of medicijngebruik.

Klachten variëren afhankelijk van welke functies zijn aangetast. Veel voorkomende symptomen zijn orthostatische duizeligheid bij opstaan, flauwvallen, een onregelmatige of extreem snelle of langzame hartslag, misselijkheid, buikpijn, obstipatie of diarree, eetlust- en voedingsproblemen, zweten- en temperatuurstoornissen en urinatieklachten. Sommige patiënten ervaren ook oververhitting of koude-intolerantie.

Diagnostiek omvat een grondige anamnese en lichamelijk onderzoek, gevolgd door gerichte tests zoals de tilt-table test en autonome functietests (bijv. sudomotorische tests zoals QSART) om de werking van het ANS te beoordelen. Aanvullende bloedonderzoeken, beeldvorming en het speuren naar onderliggende oorzaken zijn vaak nodig.

Behandeling is gericht op symptomen en de onderliggende oorzaak. Voorbeelden zijn een hogere vocht- en zoutinname, compressiekousen en revalidatie. Medicatie kan bestaan uit fludrocortison of midodrine voor lage bloeddruk, pyridostigmine voor verhoogde arbeidspanning, of bètablokkers voor tachycardie, afhankelijk van de klachten. Auto-immuume dysautonomie kan in sommige gevallen immunotherapie vereisen. De prognose varieert sterk per oorzaak en individu.