Dipeptidylpeptidasen

Dipeptidylpeptidasen vormen een familie van serineproteasen die uit de N-terminus van peptide-substraten een dipeptide kunnen verwijderen. De enzymen kennen doorgaans een voorkeur voor substraten waarbij de op één na N-terminus liggende residue een proline- of alanineresidu is. De best bestudeerde lid is DPP-4, ook bekend als CD26, een membraan-gebonden enzym dat in vele weefsels tot expressie komt en ook in oplosbare vorm in plasma voorkomt.

Naast DPP-4 behoren ook andere leden tot de familie, zoals DPP-8 en DPP-9. Deze enzymen zijn grotendeels cytosolisch en vertonen verwante substratspecificiteit binnen de S9B-serineproteasen. DPP-4 heeft een relatief breed weefselpatroon en kan zowel membraneel als in oplosbare vorm functioneren, terwijl DPP-8/9 vooral intracellulair werkzaam zijn.

Functie en substrateketen: door het verwijderen van N-terminale dipeptiden reguleren DPP’s de activiteit van diverse peptiden, waaronder incretine hormonen (GLP-1 en GIP), chemokines en andere signaalmoleculen. Door verkorte N-terminale segmenten te verwijderen, kunnen ze de stabiliteit en activiteit van deze peptiden beïnvloeden en daarmee processen zoals insuline-afgifte en glucosehomeostase beïnvloeden.

Klinisch belang: DPP-4-inhibitors (gliptines zoals sitagliptin, vildagliptin en saxagliptin) worden gebruikt bij de behandeling van type 2 diabetes, doordat zij de incretinen langer actief houden en zo de insulinerespons verbeteren. De rollen van DPP-8/9 en andere familieleden worden onderzocht met betrekking tot immuniteit, inflammatie en mogelijk andere aandoeningen; verder onderzoek is nodig om hun klinische potentieel volledig te begrijpen.

Zie ook: DPP-4, GLP-1 en incretines.