Bijwoordsvormen

Bijwoordsvormen zijn de vormen die bijwoorden aannemen in het Nederlands om de wijze, tijd, plaats of mate van een handeling of eigenschap aan te geven. Bijwoorden worden doorgaans niet aangepast voor geslacht of getal, maar ze kunnen wel in de trap van vergelijking voorkomen en zo een hogere of laagere mate aangeven.

De belangrijkste vormingslijnen zijn de positieve (de basisvorm), de vergrotende trap en de overtreffende trap. Voor veel bijwoorden wordt de vergrotende trap gevormd met -er (sneller, duidelijker, zachter) en de overtreffende trap met -st of met het woord het + -st (het snelst, het duidelijkst). Voorbeelden: snel, sneller, het snelst; duidelijk, duidelijker, het duidelijkst. Bij sommige bijwoorden veroorzaakt de vergelijking dezelfde vorm als de vergelijking van het bijvoeglijk gebruikte woord, bijvoorbeeld: hij praat snel en hij praat sneller, hij spreekt het snelst.

Er zijn onregelmatige vormen. Het bekendste voorbeeld is goed; als bijwoord is goed hetzelfde als het bijvoeglijk gebruik, maar in de vergrotende en overtreffende trap geeft het respectievelijk beter en het beste: hij doet het beter dan verwacht, het beste inderdaad. Ook andere kwaliteiten kunnen onregelmatig zijn, maar in de praktische taalgebruik zijn de vormen sneller, duidelijker, zachter en hun vergelijkingen het meest gangbaar.

Naast de trap van vergelijking kunnen bijwoorden versterkt worden met intensifiers zoals heel, erg of veel: hij werkt heel snel, hij loopt veel sneller. Bijwoordsvormen spelen zo een sleutelrol in precisie en nuance van betekenis in zinnen.