Bewegingsomvang

Bewegingsomvang, in het kort ROM (range of motion), verwijst naar de hoeveelheid beweging die een gewricht kan maken in een bepaald vlak. Het wordt vaak uitgedrukt in graden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen actief ROM (aROM), dat door de persoon zelf wordt uitgevoerd, en passief ROM (pROM), waarbij een behandelaar of apparatuur de beweging initieert zonder inspanning van de persoon.

De ROM van een gewricht hangt af van de anatomie en de functionele toestand van de kapsel- en ligamentair structuur, de spieren en pezen rondom het gewricht, en de neurologische controle. Pijn, zwelling, littekenweefsel, stijfheid, afwijkingen in houding of vorm, en leeftijd kunnen de ROM beperken. Ook aandoeningen zoals artritis, een frozen shoulder, of contracturen door letsel kunnen de ROM verminderen.

Metingen gebeuren meestal met goniometrie, waarbij de hoeken in het gewricht worden gemeten terwijl het gewricht in verschillende posities staat. Normatieve waarden variëren per individu en per gewricht. Algemene indicaties zijn onder meer schouderflexie circa 0–180 graden, schouderabductie circa 0–180 graden, elleboogflexie ongeveer 0–150 graden, heupflexie circa 0–120 graden en knieflexie ongeveer 0–135 graden; deze getallen dienen als ruwe richtlijnen en kunnen per persoon verschillen.

Toepassingen van ROM-gegevens staan centraal in fysiotherapie, revalidatie en sportgeneeskunde. Ze worden gebruikt voor beoordeling, monitoren van herstel, het formuleren van behandeldoelen en het evalueren van vooruitgang. Verbetering van ROM gebeurt doorgaans door gerichte oefeningen, stretching, mobilisatie en soms manuele therapie, met aandacht voor pijn en substitutiepatronen. Beperkingen bij meting kunnen inter- en intra‑tatterrverschillen en pijngerelateerde beperkingen opleveren.