Antibiogrammen

Antibiogrammen zijn overzichtsdocumenten die de in vitro gevoeligheid van klinische micro-organismen voor verschillende antibiotica samenvatten over een afgesproken tijdsperiode. Voor elke soort bacterie of schimmel en voor elk getest middel wordt aangegeven welk percentage isolates gevoelig (S), intermediair (I) of resistent (R) zijn volgens vastgestelde breakpointcriteria. Soms worden ook gemiddelde MIC-waarden (minimale remmende concentraties) of zonegroottes gerapporteerd.

Doel van antibiotogrammen is tweeledig: ze ondersteunen empirische behandeling bij toekomstige infecties door inzicht te geven welke antibiotica waarschijnlijk effectief zijn, en ze fungeren als instrument voor surveillance van resistentieontwikkeling op ziekenhuis-, regio- of nationaal niveau. Op lokaal niveau helpen antibiogrammen artsen bij het kiezen van een eerste behandeling totdat de specifieke isolate is teruggekeurd; op grotere schaal worden trends in resistentie gevolgd en vergeleken met referentie- of landelijke normen.

Samenstelling en uitvoering: antibiogrammen worden meestal opgebouwd uit gegevens afkomstig van klinische isolates uit geïnfecteerde patiënten, waarbij duplicaten van dezelfde patiënt in een bepaalde periode worden uitgesloten. De data komen uit gevoeligheidsbepalingen die doorgaans zijn uitgevoerd volgens EUCAST- of CLSI-richtlijnen, met resultaatpresentatie per soort, antibioticum en mogelijk per specimentype of setting. Regelmatig onderhoud en publicatie (bijv. jaarlijks of per kwartaal) zijn essentieel om actuele behandeladviezen en resistentiebewaking te ondersteunen.

Beperkingen: antibiogrammen weerspiegelen populatie- en samplingbias en bieden een groepsbeeld, geen individueel behandeladvies. Ze vereisen continue update en interpretatie in samenhang met klinische context en lokale richtlijnen.