Afdrukprocessen

Afdrukprocessen zijn technieken waarmee een afbeelding of tekst vanaf een drager (bijvoorbeeld een plaat of stencil) wordt overgebracht op een substraat zoals papier. In de grafische kunsten onderscheiden men doorgaans vier hoofdgroepen: planografische, reliefdruk, intaglio en serigrafie. Elk proces wijkt in aanpak en esthetiek af.

Planografische processen berusten op een vlakke oppervlakte waarop de afbeelding en het substraat verschillend reageren op inkt. Lithografie vormt hier een bekend voorbeeld: de afbeelding wordt op een vlakke plaat geplaatst en de inkt hecht alleen aan bepaalde delen. In de commerciële drukwereld is offsetdruk een veelgebruikte toepassing van lithografie, met meerdere lagen en dragers.

Reliefdruk werkt met een verhoging: de verhoogde delen dragen de inkt en komen in contact met het substraat. Voorbeelden zijn letterdruk en houtsnede of linoleumsnede. De druk gebeurt meestal met een drukpers, wat direct contact tussen plaat en papier mogelijk maakt.

Intaglio (gravure) gebruikt inkt die zich in gegraveerde of geëtste inkepingen bevindt. De inkt in de groeven wordt via een drukfase op het papier gebracht. Etsen, aquatint en mezzotint vallen onder deze categorie en worden vaak in de fijnartistische grafiek toegepast.

Serigrafie (zeefdruk) werkt via een zeef met een stencil. Inkt wordt door openingen van de zeef op het substraat gedrukt, wat veelzijdigheid oplevert voor papier, textiel en kunststof.

Digital printen is een moderne toevoeging, rechtstreeks vanaf digitale bestanden met inkjet of xerografie. Het is geschikt voor korte runs, gepersonaliseerde prints en snelle doorlooptijden, maar kan ook hybrides met traditionele processen omvatten.

Afdrukprocessen worden vaak gecombineerd, en edities van grafisch werk worden vaak genummerd en gesigneerd om authenticiteit en waarde aan te geven.