stamvorm

Stamvorm iseen linguïstische term die verwijst naar de kern- of basisvorm van een woord waaruit vervoegingen en afleidingen kunnen worden opgebouwd. In het Nederlands is de stamvorm vooral bekend bij werkwoorden: deze vorm is meestal afgeleid door de infinitief uitgang -en van het werkwoord te verwijderen, zodat vormen zoals werk-, loop-, vind- of zing- ontstaan. Deze stam vormt de basis voor onder meer de tegenwoordige tijd (ik werk, hij werkt), de verleden tijd (ik werkte) en participia (werkend, gewerkt).

Niet alle werkwoorden volgen exact dezelfde regel. Regelmatige werkwoorden hebben een relatief voorspelbare stam, maar onregelmatige werkwoorden vertonen vaak klank-/vormveranderingen in verschillende tijden, waardoor de stamvorm kan variëren. Voorbeelden zoals zien (met zie- in tegenwoordige tijd en zag- in de verleden tijd) illustreren hoe de stam die wordt gebruikt voor vervoeging kan afwijken van de uiterlijke infinitief.

Naast werkwoorden kan men ook spreken over stamvorm bij andere woordsoorten, hoewel het begrip daar minder strikt is. Bij afleidingen en samenstellingen fungeert de stam als basis waaraan affixen worden toegevoegd. In taaltechnologie en informatica wordt de term stamvorm vaak verwisseld met stemming of lemmatization, waarbij woorden worden teruggebracht tot een gemeenschappelijke basisvorm (lemma of stam) om analyse en zoektaken te vereenvoudigen. Stamvormen leveren zo een cruciaal concept voor morfologische analyse en woordvorming.