salarisstagnatie

Salarisstagnatie is een term die verwijst naar een langdurige periode waarin lonen niet of nauwelijks meespelen met de kosten van levensonderhoud of met de productiviteitsgroei, ondanks aanhoudende economische groei. In veel analyses wordt onderscheid gemaakt tussen nominale lonen (het loon zelf) en reële lonen (lonen gecorrigeerd voor inflatie). Bij salarisstagnatie groeit het reële loon nauwelijks, terwijl de economie groeit en prijzen stijgen.

Oorzaken en drijvende krachten zijn divers. Een trage productiviteitsgroei kan de loongroei ook remmen; inflatie kan reële lonen onder druk zetten wanneer lonen niet in gelijke mate mee stijgen. Daarnaast spelen factoren als, sterke of zwakke vakbondsvorming, veranderingen op de arbeidsmarkt door globalisering en automatisering, inscritie in sectoren met lage loonstijging en fluktuaties in de arbeidsaanbod een rol. Ook vraag en aanbod in de arbeidsmarkt, cao-afspraken en beleid op minimumloon beïnvloeden de beweging van lonen.

Meetmethoden voor salarisstagnatie richten zich op reële loonontwikkeling, vaak gemeten als het gemiddelde of mediaan van lonen gecorrigeerd voor inflatie, in relatie tot productiviteit, of als aandeel van de bruto binnenlands product (Wage share). Regionale en sectorale effecten kunnen aanzienlijk verschillen; generaties en gender zijn ook relevante invalshoeken.

Gevolgen van langdurige stagnatie kunnen bestaan uit beperkt consumentenvertrouwen en bestedingen, toenemende inkomensongelijkheid, en mogelijke maatschappelijke en politieke terugslag. Beleidsmaatregelen variëren van stimulering van de vraag via fiscaliteit en monetair beleid, tot hervormingen in de arbeidsmarkt, verhoging of indexering van het minimumloon, en investeringen in vaardigheden en productiviteitsverbetering. Debatten gaan over de mate waarin lonen mee moeten groeien met productiviteit en inflatie, en over de rol van arbeidsmarktinstituties bij het bepalen van loonvoorwaarden.