prijsniveauindex

Een prijsniveauindex (prijsniveau-index) is een maatstaf die de relatieve hoogte van het prijsniveau vergelijkt tussen twee tijdstippen of tussen geografische regio's. Door prijzen van een vaste mand goederen en diensten te registreren en te middelen, geeft de index aan hoe duur het is om die mand te kopen ten opzichte van een basispunt. Een waarde van 100 betekent dat het prijsniveau gelijk is aan het basispunt; waarden boven 100 duiden op een hoger, waarden onder 100 op een lager prijsniveau.

Prijsniveau-indices worden gebruikt om koopkracht en economische welvaart te vergelijken, inflatie en reële inkomens te analyseren, en om beleid en contracten te indexeren. Ze spelen ook een rol bij internationale vergelijkingen zoals koopkrachtpariteit, waar prijsniveau-indices de relatieve prijspeilverschillen tussen landen weergeven.

Berekening: doorgaans wordt een vaste mand voorgesteld. De kosten van die mand worden berekend in twee periodes (of regio's) en de index wordt berekend als (Kosten in periode t / Kosten in basisperiode t0) × 100. Verschillende methoden bestaan, waaronder Laspeyres (vaste mand), Paasche (huidige mand) en Fisher (gepoolde combinatie). Prijsniveau-indices kunnen regionaal of nationaal zijn, en vergelijkingen tussen landen vereisen aanpassingen voor wisselkoersen en kwaliteitsverschillen.

Beperkingen: substitutie van goederen, kwaliteitsverbeteringen en veranderingen in aanbod kunnen de interpretatie bemoeilijken. Desondanks vormen prijsniveau-indices kerntools in economische analyse en beleidsvorming, naast andere prijsindexen zoals de consumentenprijsindex en producentenprijsindex.