Prijsniveauindices

Prijsniveauindices zijn statistische maatstaven die het relatieve prijsniveau van een mand goederen en diensten meten over tijd of tussen regio's. Een prijsniveauindex geeft het niveau aan ten opzichte van een basisjaar; de waarde 100 correspondeert met het prijsniveau in het basisjaar. In de praktijk worden prijsniveau-indices gebruikt om de ontwikkeling van de koopkracht en inflatie te volgen, en om regionale of internationale prijsvergelijkingen mogelijk te maken.

Voor consumenten is de consumentenprijsindex (CPI) en de geharmoniseerde index van consumentenprijzen (HICP) veelgebruikte maatstaven. Producentenprijzen worden met de PPI gemeten. Voor internationale vergelijkingen bestaan PPP-gerelateerde prijsniveau-indices die de koopkrachtpariteit illustreren.

Indices worden berekend met gewogen gemiddelden van prijsveranderingen. Veel gebruikte methoden zijn Laspeyres (met basisjarengewichten), Paasche (met huidige periode gewichten) en Fisher (het geometrische gemiddelde van beide). Een index heeft doorgaans een basisjaar met waarde 100 en een lopende jaarswaarde die aangeeft hoe het prijsniveau ten opzichte van dat basisjaar is veranderd.

Toepassingen: prijsniveau-indices worden gebruikt in inflatiebeleid, loon- en pensioensindexering, contractuele prijsaanpassingen en realiteitsbeoordelingen van inkomens. Internationale vergelijkingen gebruiken prijsniveau-indices om PPP-vergelijkingen en welvaartsverschillen inzichtelijk te maken. Beperkingen omvatten kwaliteitsverbeteringen, substitutie-effecten en veranderende samenstelling van het mandje, waardoor interpretatie van combinatie van tijd en regio nauwgezet vereist is.