patogeensetest

Patogeensetest is een verzamelnaam voor medische en onderzoeksbeoordeelde tests die gericht zijn op het aantonen van ziekteverwekkers zoals bacteriën, virussen, schimmels en parasieten in monsters uit mens, dier of omgeving. Het doel is diagnose, surveillance, preventie en bestrijding van infectieziekten.

De meest gebruikte methoden zijn microbiologische cultuur; moleculaire diagnostiek zoals PCR/RT‑PCR; antigen- of immunoassaytesten; en serologische tests die antilichamen aantonen, meestal indicatief voor blootstelling. Cultuur kan levende pathogenen isoleren maar is tijdrovend; moleculaire tests zijn snel en specifiek maar kunnen ook detecteren van niet-levende materialen; antigen-tests zijn snel maar vaak minder gevoelig; sequencing kan genetische informatie leveren en bijdragen aan uitbraakonderzoek.

Monsters kunnen variëren afhankelijk van het doel: bloed, urine, speeksel of nasofaryngeale swabs voor klinische infecties; weefselbioom; feces; en ook milieu- of voedselmonsters zoals water en voedselproducten. Tests kunnen uitgevoerd worden in gespecialiseerde laboratoria of op point-of-care locaties.

Interpretatie vereist kennis van de testprestaties (gevoeligheid, specificiteit), mogelijke kruisreactiviteit, en de tijd sinds blootstelling. Resultaten vormen samen met klinische bevindingen de basis voor diagnose en behandeling.

Patogeentests worden ingezet in klinische diagnostiek, publieke gezondheids surveillance, outbreakonderzoek, voedsel- en waterveiligheid en diergezondheid. Laboratoria volgen kwaliteitscontrole en keurmerken zoals ISO-normen en nationale regelgevende vereisten.

Beperkingen omvatten foutnegatieven bij lage pathogen-concentraties, foutpositieven door kruisreacties, en pre-analytische variatie. Biosafety en ethische aspecten zijn cruciaal bij handling van pathogenen.

Toekomstige ontwikkelingen richten zich op multiplex‑testen, snelle point-of-care assays, automatisering, en metagenomische sequencing om bredere detectie mogelijk te maken.