opwekkende

Opwekkende is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat gebruikt wordt om iets te beschrijven dat energie, alertheid of stemming verhoogt. Het duidt op prikkeling of stimulatie van het zenuwstelsel of van de geest. Het woord is afgeleid van het werkwoord opwekken, wat betekend wakker maken, activeren of op laten vlammen.

In de taal komt opwekkende vaak voor in combinaties zoals opwekkende middelen (stimulantia), opwekkende muziek of opwekkende gebeurtenissen. In gezondheid en farmacologie verwijst het meestal naar stoffen of preparaten die de lichamelijke of mentale activiteit verhogen. Voorbeelden van opwekkende middelen zijn cafeïne in koffie en thee, nicotine en, in medische of recreatieve context, andere stimulerende middelen. Het woord wordt doorgaans gebruikt voor middelen die activering of alertheid kunnen vergroten, maar niet voor middelen met kalmerende of verdovende effecten.

Achter het begrip ligt het idee van het verhogen van activiteit. Het beschrijft zowel fysieke als mentale prikkeling en kan positief bedoeld zijn (opwekkende muziek die een zaal energie geeft) of negatief wanneer overmatig gebruik schadelijk is. Synoniemen zijn stimulerend, prikkelend en energierijk; tegenstellingen zijn remmend en dempend.

Opwekkende is daarmee een veelzijdig descriptor die zowel objecten als gebeurtenissen beschrijven kan die activiteit of alertheid versterken, variërend van culturele producten tot chemische stoffen. In gespecialiseerde contexten kan het specifiek verwijzen naar middelen die stimulerend werken op het centrale zenuwstelsel.