laboratoriumautomatisering

Laboratoriumautomatisering verwijst naar het ontwerp, de implementatie en het beheer van systemen die laboratoriumwerk automatiseren om processen te versnellen, reproduceerbaarheid te verbeteren en menselijke fouten te verminderen. Het omvat hardware zoals uiteenlopende robots, pipetteersystemen, vloeistoftransferapparatuur, automatiseringsplatforms, incubatoren, analysers en transport- en sorteersystemen; en software zoals LIMS (Laboratorium Informatie Management Systemen), ELN’s (Electronic Lab Notebooks), workflow- en orchestratiesoftware, en data-analysesuites. Integratie met instrumenten, automatiseringscontrollers en sensoren maakt end-to-end processen mogelijk, inclusief sample- en data-tracking, kwaliteitscontrole en compliance.

Toepassingsvelden omvatten life sciences (drug discovery, genomics), klinische diagnostiek, farmaceutische ontwikkeling, chemische analyse, milieutesten en forensisch onderzoek. Voordelen zijn hogere throughput, betere reproduceerbaarheid en nauwkeurigheid, grotere werksnelheid bij veiligheid, consistente documentatie en betere naleving van regelgeving zoals ISO/IEC 17025, ISO 15189 en GMP. In laboratoria leidt automatisering vaak tot kostenefficiëntie op de lange termijn en betere veiligheid bij gevaarlijke of repetitieve taken.

Uitdagingen omvatten hoge initiële investeringen, integratie met bestaande instrumentatie en informatiesystemen, data-integriteit en beveiligingsrisico’s, validatie volgens relevante normen en onderhoud van apparaten. Interoperabiliteit wordt bevorderd door standaarden en interfaces zoals LIMS/ELN-koppeling, en soms industriële protocollen zoals OPC UA.

Innovatie verschuift richting flexibele, modulaire systemen, cloud-gebaseerde data-analytics en geautomatiseerde workflow-ontwerpen die geschikt zijn voor zowel commerciële laboratoria als onderzoeksomgevingen.