intertemporeel

Intertemporeel verwijst naar beslissingen en gebeurtenissen die zich over tijd uitstrekken. In de economie beschrijft het hoe huishoudens, bedrijven en overheden keuzes maken over huidige en toekomstige consumptie, sparen en investeren, onder onzekerheid en veranderende inkomsten.

Kernbegrippen zijn tijdsvoorkeur en discontering. Tijdsvoorkeur geeft aan hoe mensen huidige middelen zwaarder laten wegen dan toekomstige. Discontering zet toekomstige waarden om in huidige waarden met een disconteringsvoet. De intertemporele budgetbeperking koppelt huidige uitgaven en de contante waarde van toekomstige uitgaven aan beschikbare bronnen, rekening houdend met rente en schulden. In tweeperiode- of levenscyclusmodellen wordt gestreefd naar consumptie-smoothing: het zo gelijkmatig mogelijk verdelen van middelen over de loop van de tijd. De Euler-vergelijking beschrijft hoe de marginale ruilverhouding tussen huidige en toekomstige consumptie zich verhoudt tot de rente.

Toepassingen zijn onder meer sparen en lenen, pensioenplanning, hypotheekbeslissingen en macro-economische analyses van kapitaalgroei. In beleidsdiscussies binnen klimaat- en milieueconomie worden intertemporele afwegingen gebruikt om te bepalen welke huidige investeringen toekomstige welvaart vergroten en welke kosten op langere termijn vallen.

Kritiek en nuance richten zich op de aannames van rationeel gedrag en consistente tijdvoorkeur. Gedragsinzichten zoals hyperbolische discounting laten zien dat mensen kortetermijnbehoeften anders afwegen dan standaard modellen voorspellen, vooral bij langlopende onzekerheid. Etymologie: intertemporeel is samengesteld uit inter- en temporeel, met wortels in het Latijnse tempus (tijd).