immunisatie

Immunisatie is het proces waarbij het immuunsysteem bescherming tegen een ziekteverwekker opbouwt, meestal via vaccinatie. Het doel is zowel individuele bescherming te geven als de verspreiding van ziekten in de bevolking te verminderen, wat kan leiden tot collecieve immuniteit (haardimmuniteit). Vaccinatie stimuleert een afweerreactie zonder de ziekte zelf te laten optreden. Het lichaam vormt antistoffen en geheugencellen, zodat bij latere blootstelling sneller en effectiever gereageerd kan worden. In sommige gevallen kan ook passieve immuniteit optreden, bijvoorbeeld door tijdelijke toediening van antistoffen.

Vaccins bestaan in verschillende typen. Geïnactiveerde (dode) vaccins, levende verzwakte vaccins, subunit-, toxoid- en conjugatevaccins zijn gangbaar, en moderne formuleringen omvatten mRNA- en virale vectorvaccins. Vaccinaties worden toegediend volgens nationale immunisatieprogramma’s waarmee kinderen, jongeren en soms volwassenen routinematig worden gevaccineerd, vaak met aanvullende boosterprikken om de immuniteit langdurig te behouden.

Het doel van immunisatie is zowel directe bescherming van individuen als vermindering van ziekte en overdracht in de samenleving. De benodigde bevolkingsdekking voor haardimmuniteit varieert per ziekte en hangt af van kenmerken zoals de besmettelijkheid (R0).

Vaccins ondergaan rigoureus onderzoek naar veiligheid en werkzaamheid en worden voortdurend gemonitoreerd op bijwerkingen. Bijwerkingen zijn doorgaans mild en kortdurend; ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam en worden nauwgezet gevolgd.

Historisch gezien heeft immunisatie geleid tot verminderde aantallen ziektegevallen en, voor sommige ziekten, tot uitroeiing of eliminatie. Het blijft een kernonderdeel van volksgezondheid en preventieve geneeskunde.