opbouwt

Opbouwt is in Dutch commonly the present tense form of het separable werkwoord opbouwen. In standaard spelling wordt deze aanwezigheid van de prefix doorgaans weergegeven als twee woorden: hij bouwt op. Dit verschil kan verwarrend zijn voor wie de status van opbouwen onderzoekt in tekst.

Betekenis en gebruik

Opbouwen betekent letterlijk "iets omhoog bouwen" maar wordt ook figuurlijk gebruikt. Het kan verwijzen naar het fysieke bouwen van een structuur, zoals een brug of schuur, maar ook naar het geleidelijk vergroten of versterken van iets abstracters, zoals spanning, kennis, relaties of middelen. Voorbeelden: hij bouwt aan een nieuw huis, hij bouwt aan zijn reputatie, ze bouwen mee aan een sterker netwerk. Het werkwoord kan zowel transitief als in combinatie met een ander werkwoord gebruikt worden, bijvoorbeeld met de prepositie aan: bouwen aan een project.

Grammatica en vervoeging

Opbouwen is een scheidbaar werkwoord. In de tegenwoordige tijd wordt het vervoegd als twee woorden: hij bouwt op, zij bouwt op. De participiumvorm is opgebouwd (met het hulpwerkwoord hebben in voltooide tijden: hij heeft het opgebouwd; zij heeft het opgebouwd). In passieve constructies kan het ook als opgebouwd voorkomen: het gebouw is opgebouwd. De prefix op blijft in samengestelde tijden aan de rest van het werkwoord gekoppeld wanneer het niet gescheiden is; bij gewone zinsbouw wordt doorgaans gekozen voor de scheiding in de mate dat dit natuurlijk klinkt.

Gerelateerd

Het zelfstandig naamwoord opbouw betekent bouw of opbouwfase, de groei of ontwikkeling van iets. Het werkwoord opbouwen is nauw verwant aan dit begrip en aan synoniemen zoals ontwikkelen of versterken.