gedragsmatig

Gedragsmatig is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat betekent “gerelateerd aan gedrag” of “gebaseerd op observeerbaar gedrag”. Het wordt veel gebruikt in disciplines als psychologie, pedagogiek, psychiatrie en criminologie. De term is afgeleid van gedrag en het suffix -matig, dat aanduidt dat iets op een bepaalde manier is of eraan gerelateerd is.

In de psychologie verwijst gedragsmatige benadering naar theorieën en praktijken die zich richten op waarneembaar gedrag en de prikkels die dit gedrag beïnvloeden. Centrale concepten zijn onder meer conditionering, bekrachtiging en straf, modelleren en shaping. In het onderwijs wordt een gedragsmatige aanpak toegepast wanneer lesmethodes en klasmanagement sterk gebaseerd zijn op observeerbaar leer- en gedragspatroon, bekrachtiging en consequent optreden. In de klinische praktijk wordt gesproken van gedragsmatige therapieën en gedragsverandering, zoals gedragstherapie en gedragssanering. In criminologie en forensische settingen kan gedragsmatige diagnostiek of interventie betrekking hebben op het beoordelen en beïnvloeden van risicogedrag op basis van observeerbare handelingen.

Verwante termen zijn onder meer behaviorisme (gedragsleer) en gedragsanalyse, en vaak wordt gewerkt met een combinatie van gedragsmatige en cognitieve benaderingen, zoals cognitief-gedragsmatige therapie. Een nadeel van een puur gedragsmatige focus is dat innerlijke processen, motivatie en emoties mogelijk onderbelicht blijven en de transfer van leer naar nieuwe situaties kan variëren. Desalniettemin blijft gedragsgericht werken een veelgebruikte en beïnvloedbare methode in zowel onderwijs als zorg en begeleiding.