calibreren

Calibreren is het proces waarbij de nauwkeurigheid van een meetinstrument wordt beoordeeld en waar nodig gecorrigeerd of afgesteld. Door calibreren wordt de meting vergeleken met een referentiestandaard die traceerbaar is aan nationale of internationale normen, zodat de meetresultaten betrouwbaar zijn.

Het doel is het vaststellen en verminderen van systematische afwijkingen (bias) en het waarborgen van lineariteit en herhaalbaarheid over het meetbereik.

Het kalibratieproces omvat planning, selectie van referenties met traceerbaarheid, uitvoering van metingen onder vastgestelde condities, berekening van correcties, en toepassing van afstelling of compensatie. Na calibreren ontvangt men vaak een kalibratiecertificaat met de meetresultaten, afwijkingen en de vastgestelde meetonzekerheden. Het interval voor kalibreren bepaalt hoe vaak dit moet gebeuren.

Er bestaan verschillende vormen, zoals on-site kalibreren en kalibreren in een laboratorium, volledige kalibratie of gedeeltelijke kalibratie, en kalibreren versus verificatie. Vaak worden meerdere meetpunten gebruikt, zoals twee- of veelpuntkalibratie, om lineariteit en prestaties over het meetbereik te controleren.

Resultaten worden meestal beschreven met een onzekerheidsbudget volgens GUM-principes en opgenomen in certificaten volgens normen zoals ISO/IEC 17025, waarbij ook traceerbaarheid en documentatie worden benadrukt.

Toepassingsgebieden zijn onder meer productie en kwaliteitscontrole, laboratoria, medische zorg, milieu- en veiligheidsmonitoring, en andere sectoren waar nauwkeurige, traceerbare metingen vereist zijn.