attribuutief

Attribuutief is een term uit de taalkunde die het attributieve gebruik beschrijft van een woord binnen een nominale woordgroep. Meestal gaat het om een bijvoeglijk naamwoord dat direct vóór het zelfstandig naamwoord staat en het referentieel begrip van dat zelfstandig naamwoord typeert of beperkt. Voorbeelden in het Nederlands zijn: een grote auto, de snelle trein, mijn oude fiets.

Plaats en inflectie: attriubutieve bijvoeglijke naamwoorden staan normally vóór het zelfstandig naamwoord. In het Nederlands stemmen ze mee in getal en bepaaldheid: bij een onbepaalde (indefinite) determiner is het sterke inflectie; bij een bepaald determiner (de/het, possessieven) is het zwakke inflectie. Voorbeelden: een groot huis (indefiniet, enkelvoud, sterk), de grote auto (definitief, enkelvoud, zwak), grote huizen (meervoud, attributief, meestal met -e). In het algemeen geldt: het attributieve bijvoeglijk naamwoord wijzigt om de relatie tussen determineren en noun phrase weer te geven.

Verschil met predicatief: het attributieve gebruik verschilt van het predicatieve gebruik. Predicatieve bijvoeglijke naamwoorden volgen op een koppelwerkwoord zoals zijn of worden en drukken een eigenschap van het onderwerp uit, zonder direct het woord te modificeren waarin het onderwerp voorkomt. Voorbeelden: De auto is groot. Deze auto's zijn groot. In die gevallen blijft het vormelijk ongewijzigd behalve specifieke vervoegsregels van het predicaat.

Internationaal: soortgelijke concepten bestaan ook in andere talen; in het Engels wordt gesproken van een “attributive adjective” versus een predicative adjective. De exacte morfologische regels verschillen per taal, maar de basisgedachte van een adjectief dat een naamwoord direct begeleidt is wijdverspreid in talen met adjectivale attributie.