Zonverbranding

Zonverbranding is de Nederlandse term voor zonnebrand: een acute huidschade die ontstaat door overmatige blootstelling aan ultraviolet (UV) straling van de zon of van kunstmatige bronnen zoals zonnebanken. De aandoening ontstaat meestal door UVB- en UVA-straling, die respectievelijk direct DNA-schade en ontstekingsreacties in de huid kunnen veroorzaken.

Oorzaken en pathofysiologie: UVB-straling veroorzaakt direct celbeschadiging en ontsteking, wat leidt tot roodheid, pijn en zwelling. UVA-dringt dieper door in de huid en levert via oxidative stress een aanvullende schade op. Het gevolg is een ontstekingsreactie met erytheem (rode huid), warmtegevoel en soms blaarvorming. Na verloop van tijd kan schilfering volgen als de huid zich herstelt.

Symptomen en verloop: zonverbranding manifesteert zich meestal binnen enkele uren na blootstelling en bereikt vaak na een dag zijn piek. Lichte verbranding veroorzaakt roodheid en pijn; zwaardere gevallen kunnen zwelling, blaren, hoofdpijn, koorts en misselijkheid geven. De huid geneest meestal binnen enkele dagen tot een week, maar blootstelling kan leiden tot langdurige pigmentatiestoornissen en huidveroudering.

Risicogroepen en preventie: mensen met een bleke huid, kinderen, ouderen en personen die langdurig buiten zijn, lopen meer risico. Preventie is gericht op zonbescherming: regelmatig zonnebrandcrème met voldoende SPF, beschermende kleding, hoed en schaduw, vermijden van de uren met felste zon (ongeveer 10.00–16.00 uur) en het vermijden van zonnebanken.

Behandeling en prognose: milde zonverbranding vraagt meestal om koelte, vochtinbrengende crèmes en eventueel pijnstilling. Bij ernstig pijnlijke verbranding, blaren, uitdroging of tekenen van infectie kan medische hulp nodig zijn. Over het algemeen verdwijnt de klacht binnen enkele dagen, maar herhaalde verbranding verhoogt het risico op huidkanker en permanente huidveroudering.