Risicogroepen

Risicogroepen is een term die veelvuldig wordt gebruikt in volksgezondheid en sociaal beleid en verwijst naar subpopulaties die een hogere kans hebben op het ervaren van nadelige gezondheiduitkomsten, risico’s of schade door biologische, gedragsmatige, sociale of omgevingsfactoren. Het concept helpt bij het identificeren van bevolkingsgroepen die extra aandacht nodig hebben bij preventie, screening en zorgtoegang.

Toepassingsgebieden zijn onder meer gezondheidszorg, rampenplanning, arbeid en veiligheid, en sociale zekerheid. Voorbeelden van risicogroepen in de volksgezondheid zijn ouderen en jonge kinderen, zwangere vrouwen, mensen met chronische aandoeningen of immunodeficiënties, en personen met een beperking. Ook mensen met een laag inkomen, beperkte gezondheidszorgtoegang, taal- of cultuurbarrières, etnische minderheden en dak- en thuisloosheid kunnen als risicogroepen worden beschouwd. De factoren die risicogroepen bepalen zijn onder meer leeftijd, genetische aanleg, comorbiditeit, leefstijl, omgevingsomstandigheden, sociale uitsluiting en discriminatie.

Beleid en praktijk richten zich op gerichte interventies zoals voorlichting op maat, toegankelijke zorg, screening en vaccinatie, en maatregelen die leefomstandigheden verbeteren en financiële bescherming bieden. Belangrijk is dat identificeerde risicogroepen niet leiden tot stigmatisering of privacy-schending, en dat interventies rekening houden met mensenrechten en participatie.

Risicogroepen kunnen in de tijd veranderen en overlappen; daarom is epidemiologische monitoring en periodieke herbeoordeling essentieel om effectief en rechtvaardig beleid te waarborgen.