Vinylplaten

Vinylplaten zijn analoge geluidsopnames die zijn gedrukt op een schijf van polyvinylchloride (PVC). Ze worden afgespeeld op een draaitafel waarbij een naald langs de groeven in de plaat beweegt en zo geluid omzet in elektrisch signaal. De informatie over muziek zit in de spiraalvormige groef en wordt met elke draai opgepikt, waardoor de luisteraar een continue audioervaring krijgt.

Historisch gezien ontstond de moderne platencultuur in de twintigste eeuw uit de overgang van schellakplaten naar vinyl. Vanaf eind jaren veertig werd de langspelende plaat (LP) van 12 inch ontwikkeld met een snelheid van 33⅓ rpm, waardoor langere speelduur mogelijk werd. Tegelijk kwamen 7 inch singletjes op 45 rpm in gebruik. In de daaropvolgende decennia werd stereo de standaard. Sinds de jaren tachtig nam de populariteit af door de opkomst van cd en digitale media, maar vinyl heeft sinds het begin van de eenentwintigste eeuw een hernieuwde belangstelling gekend onder luisteraars en verzamelaars.

Formats en kenmerken: LP’s zijn meestal 12 inch en draaien op 33⅓ rpm; singletjes zijn doorgaans 7 inch en draaien op 45 rpm. Ook bestaan er andere formaten zoals 10 inch platen. Platen variëren in gewicht, met veelvoorkomende drukken tussen ongeveer 140 en 180 gram; zwaardere persingen worden vaak gewaardeerd om hun stabiliteit en akoestische kenmerken.

Onderhoud en opslag: bewaar platen rechtop en beschermd tegen stof en zonlicht, gebruik beschermhoezen en reinig ze regelmatig. Een schone naald en correcte afstelling van de draaitafel dragen bij aan een betere geluidsweergave en minder slijtage.

Huidige status: vinylplaten blijven populair bij liefhebbers, muziekkijkers en verzamelaars, met voortdurende heruitgaven, remasters en gespecialiseerde persfaciliteiten die analoog geluid in stand houden naast digitale vormen van muziek.