Stofsamenstelling

Stofsamenstelling is een begrip uit de chemie dat verwijst naar wat een stof bevat en in welke verhoudingen. Het kan slaan op de chemische samenstelling, dus welke elementen of chemische verbindingen aanwezig zijn en hoe deze zijn opgebouwd, en op de verdeling van componenten in een mengsel. Zuivere stoffen hebben een vaste chemische samenstelling, terwijl mengsels een variabele samenstelling kennen en onder te verdelen zijn in homogeen (uniform verdeeld) en heterogeen (zichtbaar verschillende fasen).

Elementen en verbindingen vormen de basis van stofsamenstelling. Een element bestaat uit één soort atoom en een verbinding uit twee of meer elementen in een specifieke chemische verhouding. Voorbeelden van zuivere stoffen zijn zuurstofgas (O2) en water (H2O). Mengsels omvatten bijvoorbeeld lucht (een homogeen mengsel van gassen) en graniet (een heterogeen mengsel van mineralen).

Bepaling van stofsamenstelling gebeurt via kwalitatieve en kwantitatieve analyse. Technieken omvatten spectroscopie, chromatografie en massaspectrometrie voor identificatie en hoeveelheden; röntgendiffractie voor kristallijne stoffen; en elementanalyse voor de atoom- of massafractie. De resultaten kunnen worden uitgedrukt in massa-, molaire- of volumeverhoudingen, afhankelijk van het doel.

Stofsamenstelling is fundamenteel in onder meer chemie, materialenwetenschap, voeding en farmacie. Ze bepaalt eigenschappen zoals zuiverheid, reactiviteit en fysische kenmerken, en staat centraal bij formuleringen, kwaliteitscontrole en materiaalontwerp. Voor veel toepassingen gelden normen en toleranties ten aanzien van de exacte samenstelling.