Slaapfases

Slaapfases verwijst naar de verschillende stadia waaruit de slaap bestaat. De meeste mensen doorlopen tijdens de nacht afwisselend non-rapid eye movement-slaap (NREM) en REM-slaap. Een typische volwassene maakt 4 tot 6 slaapcycli per nacht, elke cyclus duurt ongeveer 90 minuten.

Niet-REM-slaap bestaat uit drie fasen. N1 is de overgang tussen waakzaamheid en slapen; de hersengolven verschuiven naar theta en de spierspanning neemt af. N2 is een lichte tot matige slaapfase met kenmerken zoals slaapspindels en K-complexen, en een dalende hartslag en temperatuur. N3, ook wel diepe slaap genoemd, toont langzamere delta-golven en is het moeilijk wakker te maken; deze fase is belangrijk voor lichamelijk herstel.

REM-slaap kenmerken snelle oogbewegingen, verhoging van hersenactiviteit en dromen; het lichaam vertoont atone spierspanning behalve ademhalingsspieren en ogen. Het EEG kan veel op waakreactie lijken. REM speelt een rol bij geheugenconsolidatie en emotionele verwerking.

Tijdens de nacht nemen de REM-fases doorgaans toe gedurende de cyclus, terwijl diepe N3-slaap vooral in de eerste helft van de nacht overheerst. Slaapfases vervullen uiteenlopende functies: N3 ondersteunt fysiek herstel en groei, terwijl REM en N2 betrokken zijn bij geheugen- en leerprocessen. Systemen zoals de glymphatische hersenreiniging werken vooral tijdens slaap.

Met leeftijd en bij slaapstoornissen verloopt de architectuur anders: kinderen hebben relatief meer REM-slaap en ouderen minder diepe slaap. Slaapfases kunnen worden onderzocht met polysomnografie, waarbij EEG, EOG en EMG worden gemeten.