Risicotesten

Risicotesten zijn instrumenten die de kans op toekomstige ongewenste gebeurtenissen of uitkomsten schatten. Ze verzamelen systematisch informatie en passen een scoringsregel of model toe om een risiconiveau te bepalen. Ze worden in diverse sectoren ingezet om besluitvorming te ondersteunen, prioriteiten te stellen en preventieve maatregelen te richten.

Qua domein onderscheiden risicotesten zich in medische en gezondheidsgerelateerde risicoscores (bijvoorbeeld het risico op hart- en vaatziekten), financiële risicotellingen (kredietrisico) en veiligheids- of justitiële assessments (bijvoorbeeld recidive- of geweldrisico) en operationele of arbeidsveiligheidsrisico's. Tools kunnen actuarieel zijn (gebaseerd op populatiegegevens) of gebaseerd op gestructureerde professionele oordeelsvorming. Ze gebruiken doorgaans demografische gegevens, medische of historische kenmerken, gedragsindicatoren en omgevingsfactoren; de uiteindelijke score leidt vaak tot een risicoklasse of een kanspercentage.

Risicotesten bieden verschillende voordelen, zoals gestandaardiseerde en vergelijkbare beoordeling en gerichte interventie of monitoring. Nadelen zijn onder meer beperkte voorspellingswaarde op individueel niveau, kans op bias of discriminatie, afhankelijkheid van data en de noodzaak tot regelmatige herijking en validatie. Ethische overwegingen omvatten privacy, geïnformeerde toestemming, transparantie over gebruikte modellen en het voorkomen van stigmatisering. Risicotesten dienen als ondersteuning voor professioneel oordeel en niet als vervanging daarvan.

Voorbeelden zijn medische cardiovasculaire risicoscores (zoals SCORE of Framingham), geweld- en recidiverisico-inschattingen in forensische en psychiatrische settings (zoals HCR-20 of START), kredietwaardigheidsmodellen in de financiële sector en arbeidsveiligheidsbeoordelingen met risicocategorieën. De beschikbaarheid en toelating van specifieke tools variëren per jurisdictie en sector.