Protofibrillen

Protofibrillen zijn een tussenfase in het aggregatieproces van misgevouwen eiwitten die kunnen leiden tot amyloïde fibrillen. Ze bestaan uit langere, deels geordende eiwitassemblages die ontstaan nadat monomeren zijn samengevoegd tot oligomeren en vervolgens tot protofibrillen en uiteindelijk tot volwaardige fibrillen. Protofibrillen komen voor bij verschillende amyloïde-gekoppelde eiwitten, zoals amyloid-β (Aβ) en alfa-synucleïne, en vormen een fokuspunt in het onderzoek naar neurodegeneratieve ziekten.

Fysisch-chemische kenmerken: protofibrillen variëren sterk in lengte en conformatie en zijn minder stabiel en heterogener dan volwassen fibrillen. Ze zijn vaak moeilijk te detecteren met standaardmethoden en vereisen specifieke antilichamen of biochemische assays om ze te onderscheiden van andere aggregaatvormen.

Biologische betekenis: protofibrillen worden in veel studies geassocieerd met toxische effecten op neuronen. Ze kunnen membranen beschadigen, calciumhomeostase verstoren en synaptische functies verzwakken. Hoewel niet alle protofibrillen giftig zijn, wordt aangenomen dat bepaalde tussenproducten een belangrijke rol spelen in het ziektemechanisme van aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer en mogelijk andere amyloïde-gerelateerde ziekten.

Terminologie en detectie: de term protofibril wordt verschillend gebruikt in de literatuur; sommige onderzoekers onderscheiden protofibrillen expliciet van oligomeren en fibrillen, terwijl anderen een ruimer gebruik hanteren. Het onderscheid is soms onderwerp van discussie en heeft invloed op de interpretatie van onderzoeksresultaten en potentiële therapieën.