Pijnbehandeling

Pijnbehandeling is het geheel van maatregelen gericht op het voorkomen of verlichten van pijn en op het behoud of herstel van functioneren en kwaliteit van leven. Het is meestal multidisciplinair en afgestemd op de individuele situatie van de patiënt, waarbij lichamelijke en psychische factoren in samenhang worden beschouwd.

Doel en aanpak

Het behandelingsproces heeft als doel pijn zoveel mogelijk te verminderen, mobiliteit en dagelijkse functioneren te verbeteren, en slaap en stemming te ondersteunen. Pijn wordt ingedeeld als acute pijn (kortdurend, vaak nociceptief na verwonding of operatie) of chronische pijn (langdurig, soms zonder duidelijke oorzaak). Pijn kan nociceptief, neuropathisch of gemengd zijn. Een zorgvuldige beoordeling omvat anamnese, lichamelijk onderzoek, pijnmeting en, indien nodig, diagnostische tests. Het behandelplan wordt regelmatig geëvalueerd en bijgesteld.

Behandelingsmogelijkheden

Niet-medicamenteus: fysiotherapie, oefentherapie, Ergotherapie, cognitieve gedragstherapie, andere psychologische interventies, ergonomische aanpassingen, ontspanningstechnieken, warmte-/koutoepassingen, TENS en, bij sommige aandoeningen, acuptuur.

Medicamenteus: paracetamol als basis, mogelijk NSAID’s (met aandacht voor bijwerkingen zoals gastritis of nierfunctie), en in bepaalde gevallen opioïden onder streng toezicht en met voorzichtigheid voor afhankelijkheid en bijwerkingen. Adjuvante medicatie omvat antidepressiva (bij neuropathische pijn of componenten van chronische pijn) en anticonvulsiva. Lokale behandelingen zoals lidocaïne- of capsaïcinepleisters kunnen ook worden toegepast. In selectieve gevallen komen invasieve interventies zoals regionale blokkades, epidurale injecties, radiofrequente therapie of implantaten voor schedel- en ruggenmergstimulators in aanmerking.

Veiligheid en zorgtraject

Effecten en bijwerkingen worden gemonitord, met aandacht voor dosisbewaking en verspilling van middelen. Bij chronische pijn die onvoldoende reageert op standaardzorg, is verwijzing naar een pijnspecialist of multidisciplinaire pijnkliniek aangewezen. Richtlijnen zoals de WHO-pijnladder en lokale/nationale richtlijnen informeren de keuzes.