Pervasief

Pervasief is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat wordt gebruikt om aan te geven dat iets zich door een systeem, veld of samenleving heen spreidt en op veel plaatsen aanwezig is. Het impliceert vaak een breed bereik en een subtiele, alom aanwezige invloed. In het dagelijks taalgebruik kan pervasief wijzen op iets dat moeilijk te voorkomen of uit te bannen is.

Etymologie: het woord is ontleend aan het Engelse pervasive, dat op zijn beurt is afgeleid van het Latijnse pervadere, ‘doorstromen’ of ‘dwarsdoorsnijden’. In het Nederlands wordt het doorgaans in ruimtelijke of maatschappelijke zin gebruikt en komt het vaak voor in samenstellingen zoals pervasieve technologie, pervasieve invloed of pervasieve media. De bijbehorende nominale vormen zijn pervasiviteit of pervasie.

Gebruik: in de wetenschap en in het publieke debat wordt pervasief toegepast voor verschijnselen die overal voorkomen of die in meerdere domeinen werkzaam zijn. Voorbeelden zijn pervasieve technologie, waarmee technologie naadloos in het dagelijks leven is geïntegreerd, en pervasieve invloed, waarmee ideeën of normen breed doordringen. Het begrip kan ook in kritiek worden gebruikt, bijvoorbeeld bij beschuldigingen van overmatige surveillance of marketing die meerdere kanalen bestrijkt. Per as sociodisciplinaire context kan pervasief een positieve connotatie hebben (bijvoorbeeld efficiëntie door geïntegreerde systemen) of negatief (verlies van autonomie).

Zie ook: verwante termen zoals alomtegenwoordigheid, wijdverspreid en alom aanwezig. Gerelateerde termen in het Engels zijn pervasive en pervasiveness; in het Nederlands vertalen vaak als pervasief en pervasiviteit.