Opgewonden

Opgewonden is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat doorgaans wordt gebruikt om een toestand van verhoogde spanning, enthousiasme of prikkeling te beschrijven. Het kan verwijzen naar emotionele opwinding, maar in sommige contexten ook naar lichamelijke of seksuele opwinding. In dagelijkse taal komt het vaak voor wanneer iemand positief reagerende gevoelens heeft bij een gebeurtenis of nieuwtje, maar het kan ook naast nervositeit en prikkelbaarheid voorkomen.

Etymologie en betekenisrelatie: opgewonden is afgeleid van het werkwoord opwinden, met prefix op- en het participium gewonden. Oorspronkelijk betekende het fenomeen letterlijk iets opwinden, maar de betekenis is uitgebreid naar een figuurlijke toestand van opgetrokken of geprikkelde stemming. De woordsoort blijft hetzelfde in verschillende zinsverbanden, maar de nuance kan variëren afhankelijk van de context.

Gebruik en synoniemen: opgewonden wordt predicatief gebruikt, zoals in "Hij is opgewonden over het nieuws." Het kan ook attributief voor een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld "een opgewonden publiek." Synoniemen zijn onder meer enthousiast, opgetogen en geprikkeld, afhankelijk van de gewenste mate en nuance. Het antoniem hangt af van de beoogde toon, met kalm, rustig en ontspannen als gangbare tegenstellingen.

Gerelateerde termen: opwinding (nomen), opwinden (werkwoord) en opgewondenheid (oespraak van de toestand). In verschillende registers kan opgewonden ook verschillende connotaties dragen, van algemeen positief tot meer gespannen of prikkelbaar.

Zie ook: opwinding, opwinden, opgewondenheid.