Normveranderingen

Normveranderingen zijn processen waarbij gedeelde verwachtingen over wat als gepast of wenselijk geldt in een samenleving veranderen. Normen sturen gedrag en dragen bij aan stabiliteit en samenwerking, zonder dat ze formeel wettelijk hoeven te zijn. Ze verschillen van wetten omdat normen meestal informele regels zijn die voortkomen uit gewoonten, overtuigingen en sociaal overleg.

Normveranderingen hangen samen met verschillende soorten normen, zoals descriptieve normen (wat mensen daadwerkelijk doen) en injunctieve normen (wat men vindt dat men zou moeten doen). Ze komen tot stand door interactie tussen individuen, groepen en instituties, en worden vaak versterkt door sociale sancties: prijzen, schandale of beloningen die gedrag bekrachtigen of afkeuren.

De mechanismen van verandering omvatten diffusie van normen via contact tussen groepen, media en globalisering; normondernemers die een nieuwe visie activeren en legitimeren; herdefiniëring en reframing van wat als legitiem wordt gezien; en veranderingen in institutieële instellingen zoals wetten, onderwijs, bedrijfsleven en technologie. Crises, economische transities en demografische verschuivingen kunnen normen versnellen of van richting doen veranderen.

Typische trajecten zijn de normlife cycle, met ontkieming, opgang en uiteindelijk internalisatie of mainstreaming. Verandering kan zowel progressief als conservatief uitpakken en leidt soms tot weerstand of backlash wanneer bestaande machtsverhoudingen onder druk komen te staan.

Voorbeelden van normveranderingen zijn strengere rook- en milieuregels, toenemende acceptatie van LGBTQ+-rechten, en groeiende aandacht voor privacy en dataverantwoordelijkheid. Het veld onderzoekt hoe regels, overtuigingen en gedrag elkaar beïnvloeden in verschillende culturen en tijdperken.