Kantelpunt

Kantelpunt is een Nederlands begrip dat verwijst naar het moment waarop een systeem een wezenlijke verandering van toestand of gedrag ondergaat. Het combineert de betekenis van kantelen (overgaan, omslaan) en punt: een specifieke tijd- of gelegenheidswaarde waarop de omslag plaatsvindt. Het begrip wordt breed gebruikt in theorieën over dynamische systemen en transities.

In de wetenschap en wiskunde wordt kantelpunt soms gebruikt als synoniem voor een omslagpunt in een grafiek of een verandering van regime in een model. De exacte termen variëren per vakgebied; in streng wiskundig taalgebruik worden vaker inflectiepunt of kantelpunt in een intuïtieve zin gebruikt om een punt te benoemen waarop de trend of concaviteit wijzigt.

In klimaatstudies en ecologie verwijst een kantelpunt naar een kritische drempel waarbij een systeem kan verschuiven naar een andere toestand, vaak met beperkte omkeerbaarheid. Voorbeelden zijn abrupt smelten van ijskappen of verandering in het regime van ecosystemen bij verschuivende omstandigheden.

In de sociale wetenschappen wordt het begrip toegepast op tipping points in gedrag en technologie, zoals de snelle verspreiding van innovaties, massale adoptie van een nieuw product of een maatschappelijke beweging nadat een bepaald aantal mensen het ondersteunt. In al deze gebruikscontexten gaat het om een drempelwaarde waarbij kleine wijzigingen tot grote gevolgen leiden.

Zie ook tipping point en drempelwaarde.