Juridischrationeel

Juridischrationeel is een bijvoeglijk naamwoord dat in Nederlandse taal- en rechtswetenschappelijke teksten wordt gebruikt om een bepaalde wijze van redeneren en besluitvorming te beschrijven. Het combineert juridisch (gerelateerd aan wetten, regels en rechtsorde) met rationeel (logisch, doelmatig) en duidt op een benadering die sterk leunt op formele juridische regels, procedures en de logica van rechtsorde. In teksten kan de samenstelling zonder koppelteken verschijnen, maar juridischrationeel werd ook als juridisch-rationeel aangetroffen.

Toepassing en kenmerken: juridischrationeel denken verwijst naar besluiten en interpretaties die primair gebaseerd zijn op de tekst van wetten, regelgeving en jurisprudentie, met de nadruk op voorspelbaarheid, neutraliteit en consistentie. Discretionaire beleidsafwegingen en morele of beleidsmatige afwegingen kunnen ondergeschikt lijken aan de toepassing van regels en procedures. In rechtbanken, overheidsinstellingen en bij wetgevingsprocessen kan deze benadering centraal staan.

Relaties en context: de term sluit aan bij bredere concepten uit de sociologie van het recht, waaronder het idee van rational-legal authority van Max Weber, waarin legitimiteit voortkomt uit formele regels en instituties. Het wordt soms gebruikt in discussies over formalisme, de rechtsstaat en beleidsmatige besluitvorming onder juridische grenzen. De exacte betekenis kan per auteur variëren, aangezien juridischrationeel geen strikt vaste definitie heeft in officiële terminologie.

Zie ook: rational-legal authority, formalism, rule of law, legal positivism.