Geheugenvertekeningen

Geheugenvertekeningen verwijzen naar onjuistheden of veranderingen in herinneringen aan gebeurtenissen uit het verleden, waardoor wat wordt teruggeroepen afwijkt van wat daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Ze komen veel voor en kunnen zowel routineuze gebeurtenissen als traumatische ervaringen betreffen.

In de cognitieve psychologie wordt geheugen gezien als een reconstructief proces: herinneringen worden opgebouwd uit fragmenten, interpretaties en de huidige context bij het terughalen ervan. Factoren die distorties kunnen veroorzaken zijn onder meer misleidende informatie na de gebeurtenis (het misinformatie-effect), verwarring over de bron van een herinnering (bronvermelding of source monitoring) en het voorstellen of fantaseren van gebeurtenissen (fantasie-inflatie).

Veelvoorkomende vormen zijn onder meer het misinformatie-effect, waarbij na de gebeurtenis verstrekte informatie de herinnering kan kleuren; bronvermeldingsfouten waarbij iemand niet zeker weet of een herinnering werkelijk is of afkomstig uit fantasie of verhaal; valse herinneringen; confabulaties bij hersenbeschadiging of neurologische aandoeningen; en fantasie-inspanning die herinneringen kan versterken of als echt kan gaan voelen.

Gevolgen en context omvatten onder meer de impact op getuigenverklaringen, juridisch onderzoek en therapeutische settings, waar onjuiste herinneringen tot onjuiste conclusies kunnen leiden. Onderzoekers bestuderen geheugenvertekeningen met gecontroleerde experiments en neuroimaging, terwijl praktijken zoals gestructureerde of cognitieve interviews proberen distorties te verminderen.

Zie ook: geheugen, misinformatie, getuigenverklaring, confabulatie, fantasie-inflatie.