Evenwichtsmodellen

Evenwichtsmodellen zijn wiskundige constructies die beschrijven hoe economische actoren met elkaar interageren en prijzen zich aanpassen totdat in relevante markten sprake is van evenwicht, waarin vraag en aanbod elkaar in evenwicht brengen. Ze worden gebruikt om de werking van markten te analyseren, beleidsimplicaties te toetsen en welvaartseffecten te evalueren.

Er bestaan verschillende types: statische modellen beschrijven een momentopname, dynamische modellen volgen de tijd en kunnen verschuivingen en aanpassingsprocessen weergeven. Algemene evenwichtsmodellen analyseren meerdere markten tegelijk en veronderstellen marktwerking die tot evenwicht leidt, terwijl gedeeltelijke evenwichtsmodellen zich op één markt of sector richten.

De kern van deze modellen bestaat uit agenten zoals consumenten en producenten, hun voorkeuren en technologie, eindige hulpbronnen en budgetten. Prijzen vormen het mechanisme waarmee tekorten en overschotten verdwijnen; in een algemeen evenwicht stemmen vraag en aanbod in alle markten af zodat alle markten in evenwicht zijn onder de gegeven prijzen. Forma­liseringen zoals het Arrow–Debreu-model geven het concept van markttransacties op efficiënte prijzen weer.

Bekende voorbeelden zijn het Walrasiaans algemeen evenwicht (Arrow–Debreu-model) en Edgeworth-boxen voor interactie tussen partijen; computable general equilibrium (CGE) modellen worden veel gebruikt in beleidsonderzoek, onder meer voor handel, belastingen en milieu. Dynamische versies zoals DSGE-modellen spelen een centrale rol in macro-economische analyse.

Methoden omvatten wiskundige analyse, vastepunttheorie en numerieke simulatie. Beperkingen zijn onder meer de vereenvoudigde aannames (perfecte mededinging, representatieve agent), zware data- en calibratiebehoeften en de vraag hoe realistisch tijds- en informatieaspecten zijn opgenomen.