Eigendomsnetwerken

Eigendomsnetwerk is een netwerk van juridische entiteiten verbonden door eigendomsbelangen. Knopen staan voor ondernemingen, vennootschappen of trusts, en lijnen geven aandeelhouderschap of stemrechten weer die eigendom of controle overdragen. Netwerken kunnen direct zijn (rechtstreeks eigendom) of indirect (via tussenhoudsters of meerdere lagen). Door kruiselingse eigendom en geneste houdstermaatschappijen kan de uiteindelijke controle verder verwijderd liggen dan de zichtbare eigendomssituatie suggereert.

Controle ontstaat vaak door meerderheids- of versterkte zeggenschap, maar ook via stemrechten, contractuele afspraken of familiebanden. In complexe netwerken kan een entiteit zonder grote directe aandelen toch een beslissende rol spelen, bijvoorbeeld omdat meerdere partijen samen een meerderheid vormen of via speciale stemrechten. Cross-ownership en SPVs bemoeilijken de toewijzing van feitelijke zeggenschap.

Belang en toepassingen: Eigendomsnetwerken zijn relevant voor bedrijfsvoering, toezicht en fusies en overnames, evenals voor mededinging en belastingbeleid. Ze beïnvloeden de transparantie over wie uiteindelijk de controle heeft over middelen en besluitvorming. Voor regelgeving is het identificeren van uiteindelijke belanghebbenden essentieel, omdat verborgen controle risico’s op corruptie, fiscale planning en financiële instabiliteit kan vergroten.

Analytisch worden eigendomsnetwerken gemodelleerd als directed graphs, met entiteiten als knopen en eigendomsbelangen als randen. Belangrijke maatstaven zijn centraliteit, connectiviteit en geconsolideerde controle. Toepassingen zijn onder meer due diligence, risicobeoordeling en antitrustanalyse. Databronnen omvatten jaarrekeningen, bedrijfsregistraties en registers van uiteindelijke belanghebbenden wanneer beschikbaar.

Het onderwerp is actief in zowel economisch onderzoek als regulatoire politiek, met belangstelling voor theoretische netwerktheorie en concrete beleidsinstrumenten.