Cryptische

Cryptische is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat helder middelbaar wordt aangeduid als afgeleid van cryptisch en betekent “verborgen of moeilijk te begrijpen”. Het wordt gebruikt om taal, uitspraken of aanwijzingen te beschrijven waarin een verborgen betekenis, dubbelzinnigheid of raadselsachtige structuur aanwezig is.

Etymologie en betekenisontwikkeling

Het woord gaat terug op het Latijnse crypticus, dat afkomstig is uit het Griekse kryptikos, ‘verborgen’. In het Nederlands werd cryptisch lange tijd vooral in literaire en intellectuele kringen gebruikt, waarna het in alledaags taalgebruik is terechtgekomen om stijl, formulering of tekst precies zo te karakteriseren: cryptische uitingen zijn moeilijk te doorgronden zonder aanvullende context.

Gebruik en toepassingen

In taalkunde en letterkunde verwijst cryptische taal naar uitingen die vragen oproepen over intentie en betekenis. In puzzels en spelletjes, met name cryptische kruiswoordpuzzels, is een cryptische aanwijzing een woordspeling of constructie waarbij de oplossing berust op het combineren van meerdere betekenissen, woorddelen of klanken. In bredere communicatie kan cryptisch ook verwijzen naar berichten die opzettelijk onduidelijk zijn of waarvan de boodschap pas achteraf duidelijk wordt.

Voorbeelden

"Zijn uitleg was cryptisch; lezers moesten de dubbele betekenis zelf ontdekken." "De cryptische aanwijzing in de kruiswoordpuzzel vereiste een combinatie van woordspel en homoniem."

Verwant en verwant vakgebied

Hoewel cryptisch en cryptografie verwant lezingen van ‘verborgen’ impliceren, verwijst cryptische meestal naar taal en betekenis, terwijl cryptografie een vakgebied is dat zich bezighoudt met beveiligde communicatie en codering. Zie ook cryptografie en cryptische puzzels.