zuurstofinnames

Zuurstofinnames is een onderdeel van de chemische nomenclatuur dat betrekking heeft op de naamgeving van verbindingen waarin zuurstof voorkomt. Het doel is om een eenduidige, op bouw en samenstelling gebaseerde naam te geven. In de zuurstofinnames komen drie hoofdtypen voor: binair oxiden, oxyanionen en oxozuren.

Binair oxiden zijn verbindingen van zuurstof met één ander element. De naam bestaat meestal uit de naam van het andere element gevolgd door oxide, bijvoorbeeld koolstofdioxide en ijzeroxide. Ook peroxiden en superoxiden vormen een aparte groep, waarin extra zuurstofatomen aanwezig zijn en die worden aangeduid met peroxide of superoxide.

Oxyanionen zijn samengestelde (kolom)anionen die bestaan uit zuurstof gebonden aan een centraal element. Hun namen eindigen vaak op -aat of -iet (bijv. NO3− nitraat en NO2− nitriet; SO4^2− sulflaat/soef, SO3^2− sulfiet). De bijbehorende zuren hebben vaak systematische namen die op dezelfde stam zijn gebaseerd, hoewel oudere en vakgerichte systemen soms aparte benamingen gebruiken. In veel systemen bestaan varianten met voorvoegsels per-, hypo- en gerelateerde vormen, zoals perchloraat, chloraat, chloriet en hypochloriet.

Oxozuren en aanverwante systemen worden eveneens behandeld binnen zuurstofinnames, waarbij de hoeveelheid zuurstof rondom het centrale element invloed heeft op de naamgeving en zuurchraag. In de wetenschappelijke literatuur volgt men doorgaans IUPAC-regels of gangbare nomenclatuur, met consistentie binnen een set van verwante verbindingen. Bij organische verbindingen met zuurstofgroepen gelden daarnaast aanvullende regels voor functiegroepen zoals hydroxyl en carbonyl, die deel uitmaken van een bredere nomenclatuur voor organische stoffen.