uitmaken

Uitmaken is een Nederlands werkwoord met meerdere betekenissen die vaak in het dagelijks taalgebruik voorkomen. Het is een scheidbaar werkwoord, waardoor het voorvoegsel uit in veel zinnen aan het einde kan staan. De precieze betekenis hangt af van de context.

De meest voorkomende betekenis is het uitschakelen van een apparaat of verlichting. Voorbeelden: ik maak het licht uit of zou jij de televisie uit kunnen maken.

Een andere veelgebruikte betekenis is het beëindigen van een romantische relatie. In die context betekent het “het uitmaken” van de relatie. Voorbeelden: we hebben het uitgemaakt; we hebben besloten de relatie te beëindigen.

Daarnaast kan uitmaken ook betekenen beslissen of bepalen. Bijvoorbeeld bij een competitie of selectie: we moeten nog uitmaken wie de winnaar is, of wie er wint. Het gewonnen doel kan ook nog “uitgemaakt” worden in de zin van “nog niet beslist”.

Tot slot bestaan er de uitdrukkingen “Dat maakt uit” en “Dat maakt niet uit”, wat aangeeft of iets belangrijk is of niet. Voorbeelden: het maakt uit wat je kiest; dat maakt niet uit.

Opmerkingen: de ambiguïteit van uitmaken betekent dat de context duidelijk moet maken welke betekenis bedoeld is. De vervoeging is vaak scheidbaar, waardoor de participiale vorm en de overige delen in differentiële posities kunnen verschijnen, afhankelijk van tijd en zinsbouw.