voorlandbekkens

Voorlandbekkens, ook wel foreland basins genoemd, zijn sedimentaire bekken aan de landzijde van een opheffende bergketen. Ze ontstaan door flexurale subsidentie van de korst onder de belasting van een groeiend gebergte tijdens de orogenese. Naarmate de bergen rijzen en erosie toeneemt, worden grote hoeveelheden sediment naar het aangrenzende achterland getransporteerd, waardoor ruimte ontstaat voor opeenvolgende sedimentaire afzettingen.

Het sedimentaire record in voorlandbekkens laat vaak een karakteristische opbouw zien. Dichtbij het front komen grofkorrelige afzettingen voor, zoals conglomeraten en zandsteen, terwijl verder van het front de korrelgrootte afneemt en fijnere klei- en siltafzettingen voorkomen. Daarnaast kunnen lakustriene, delta-achtige en soms marine facies voorkomen, afhankelijk van de relatieve zeespiegel en regionale klimaatomstandigheden. De bekken kunnen gedurende lange perioden actief blijven terwijl het gebergte verder upleft.

Oorsprong en verspreiding: voorlandbekkens komen wereldwijd voor langs grote orogene gordels, waaronder de Alpen, de Himalaya, de Andes en de Rocky Mountains. Hun sedimentaire geschiedenis levert inzichten op in erosiepatronen, klimaat, en lithosferische reacties op gebergtevorming. In sommige regio’s spelen deze bekken ook een rol als reservoir- of aquifergesteente, wat ze relevant maakt voor hydrocarbon- en watervoorziening.

Zie ook: foreland basin, orogenese, sedimentologie.