vaartigheid

Vaartigheid is een term die in het Nederlands voorkomt in technische, nautische en logistieke contexten. Grofweg verwijst het naar de kwaliteit van iets om te blijven functioneren, te blijven bewegen of te blijven opereren onder bepaalde voorwaarden. De kern ligt bij continuïteit en benutbaarheid: in hoeverre kan een systeem, proces of infrastructuur blijven werken of vaart houden. Het woord is afgeleid van vaart, dat een oudere betekenis heeft van reis, vervoer of snelheid, met het achtervoegsel -igheid dat een abstracte eigenschap aanduidt.

In nautische en infrastructuurcontexten kan vaartigheid slaan op de beweeglijkheid of vaarwegberoepbaarheid: de mate waarin een waterweg, kade of ligplaats geschikt is voor voortdurend scheepvaartverkeer onder diverse omstandigheden. In engineering, logistiek en bedrijfscontexten wordt vaartigheid vaker gebruikt om de operationele leefbaarheid van een systeem of proces uit te drukken: in hoeverre kan een machine, netwerk of plan betrouwbaar blijven werken en voortgang boeken.

Vaartigheid staat vaak in relationele vergelijking met andere termen zoals haalbaarheid (feasibility), uitvoerbaarheid en levensvatbaarheid. Hoewel ze verwant zijn, legt vaartigheid meer de nadruk op praktische uitvoerbaarheid en voortduring dan op het theoretische potentieel. Verwante termen zijn onder meer operabiliteit, levensvatbaarheid en haalbaarheid, afhankelijk van de specifieke context en nomenclatuur van een vakgebied.

Omdat vaartigheid een vrij specifieke en soms contextafhankelijke term is, komt hij vooral voor in vakliteratuur en technische rapporten; in algemeen taalgebruik komt hij minder vaak voor en kan de exacte betekenis variëren per regio of sector.