uitschakelbare

Uitschakelbare is een bijvoeglijk naamwoord uit het Nederlands dat beschrijft dat een functie, voorziening of onderdeel kan worden uitgeschakeld of gedeactiveerd. Het geeft aan dat de desbetreffende eigenschap niet permanent vastligt, maar tijdens gebruik of via een instelling tijdelijk kan worden uitgeschakeld. Een uitschakelbare functie kan zo ontworpen zijn dat de gebruiker of het systeem er bewust voor kiest om deze te stoppen.

In de praktijk wordt het begrip veel gebruikt in technologische contexten. In de elektronica kan een uitschakelbare beveiliging of stroomvoorziening verwijzen naar een onderdeel dat via een schakelaar of relais kan worden losgekoppeld van de rest van het systeem. In de softwarewereld spreken mensen over uitschakelbare functies of opties, zoals een kleurtje of extra functionaliteit die in de instellingen aan- of uit kan worden gezet. Ook in industriële toepassingen komt de term voor, bijvoorbeeld een uitschakelbaar onderhoudsmodus of een uitschakelbaar alarmsysteem.

Etymologisch komt het woord van de werkwoordelijke combinatie uitschakelen (zetten uit, uitschakelen) met het achtervoegsel -baar, wat aangeeft dat iets mogelijk is. De vorm uitschakelbaar/uitschakelbare wordt afhankelijk van het grammaticale geslacht en de context gebruikt. Verwante termen zijn inschakelbaar (kan worden ingeschakeld) en schakelbaar (kan worden geschakeld), die vaak in soortgelijke betekenissen voorkomen.

Samengevat verwijst uitschakelbare naar alles wat tijdelijk of optioneel uit te zetten is, zowel in hardware als software, met nadruk op controle door de gebruiker of het systeem.