taaltranscriptie

Taaltranscriptie is het proces waarbij gesproken taal wordt omgezet in geschreven tekst. Het wordt gebruikt in de taalkunde, media, onderwijs en archivering om gesproken data toegankelijk en analyseerbaar te maken. Transcripties variëren van eenvoudige orthografische weergave tot gedetailleerde fonetische representaties.

Er bestaan verschillende vormen, waaronder orthografische transcriptie die spraak zo dicht mogelijk aan de standaardtaal weergeeft, fonetische of fonologische transcriptie (bijv. met het Internationaal Fonetisch Alfabet, IPA) en interlineaire transcriptie die morfologische en syntactische annotaties toevoegt. Interlineaire transcripties worden vaak gebruikt in taalbeschrijving en documentatie.

Constructie en notatie: een transcript bevat meestal sprekerslabels, tijdmarkeringen en annotaties voor non-spraakgeluiden en disfluences. Notaties voor overlappen, pauzes en intonatie verschillen per protocol; veel systemen gebruiken aanvullende hulplijnen of tiers (lagen) zodat tekst, klank en annotaties gescheiden blijven. Er worden vaak [labels] gebruikt zoals [geluid], [laughter] of [inaudible].

Tools en standaarden: veelgebruikte tools voor tijdsgebonden annotatie zijn ELAN en Praat. Transcriptie kan voldoen aan reproduceerbare conventies zoals TEI-XML of ELAN-format, met duidelijke richtlijnen voor betrouwbaarheid en intertranscriptonele overeenstemming.

Toepassingen en uitdagingen: transcriptie ondersteunt onderzoek, subtiteling en taalbehoud, maar kent uitdagingen zoals overlappende sprekers, dialectische variatie, stilte en ruis. Nauwkeurigheid en consistentie hangen af van duidelijke richtlijnen, training van transcripteurs en, waar mogelijk, meerdere onafhankelijke transcriptoren.