sluipend

Sluipend is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord afgeleid van het werkwoord sluipen, wat 'stiekem bewegen of kruipen' betekent. Het duidt op beweging of ontwikkeling die onopgemerkt, geleidelijk en vaak onvoorspelbaar plaatsvindt. Het kan zowel letterlijk worden gebruikt (een dier dat sluipt) als figuurlijk (een proces, een gevaar of een ziekte die zich sluipend manifesteert).

Etymologie en gebruik: sluipen verwijst naar heimelijk of stil voortbewegen; met de uitgang -end vormt sluipend het hedendaagse participium dat als bijvoeglijk naamwoord kan functioneren. Het staat vaak bij dingen die als negatief of zorgelijk worden gezien omdat ze geleidelijk optreden. Voorbeelden: een sluipend virus, een sluipend gevaar, een sluipend verlies van vertrouwen. In zinnen kan het ook predicatief worden gebruikt: 'Het probleem groeit sluipend.'

Synoniemen en nuance: woorden die in dezelfde sfeer passen zijn heimelijk, stiekem, geleidelijk of subtiel, afhankelijk van de context. Tegenstellingen zijn termen als plotseling, uitbarstend of explosief. Het gebruik van sluipend is typisch voor beschrijvingen van processen en dreigingen die moeilijk meteen te herkennen zijn en zich langzaam ontwikkelen.