schemaniveau

Het schemaniveau is een term uit informatiesystemen en data-management die verwijst naar de opzet en definities van de structuur waarin data wordt vastgelegd. Het gaat om de formele beschrijving van welke entiteiten bestaan, welke attributen zij hebben, welke relaties er tussen entiteiten bestaan en welke regels gelden voor de geldigheid van data. In veel contexten wordt onderscheid gemaakt tussen lagen van abstractie, zoals conceptuele, logische en fysieke schema’s. In de ANSI/SPARC-architectuur wordt bovendien onderscheid gemaakt tussen external, conceptual en internal schema’s; het schemaniveau verwijst daarmee vaak naar de conceptuele en interne laag, afhankelijk van de context.

In relationele databases definieert het schemaniveau de tabellen, kolommen, datatypes, sleutels en constraints. Het schematiseert de data terwijl de data-instanties, oftewel de rijen en waarden, instantiaties van dit schema zijn. Het schemaniveau blijft relatief stabiel, terwijl de data-instanties kunnen veranderen; wijzigingen aan het schema vereisen meestal migratie, aanpassingen aan queries en aan applicaties.

Bij data-uitwisseling en integratie worden XML-schema’s en JSON-schema’s gebruikt om de structuur van berichten en documenten vast te leggen. Validators controleren of de data voldoet aan het schema; governance en versiebeheer zijn cruciaal voor interoperabiliteit en evolutie. Het schemaniveau biedt daarmee de basis voor interpretatie en consistentie van data over systemen heen.

Het concept komt ook terug in ontologieën en data-architecturen waarin het schema (bijvoorbeeld een TBox in de semantische modellen) de termen en relaties definieert, tegenover de data-instanties (ABox). Zo vormt schemaniveau een fundering voor analyse, query’s en uitwisseling van data.