reactiekwaliteit

Reactiekwaliteit is een term die de kwaliteit en betrouwbaarheid van een chemische reactie beschrijft. Het omvat hoe gericht een reactie is op het gewenste product, hoe efficiënt de omzetting verloopt en hoe reproduceerbaar en veilig de uitvoering is. In de praktijk gaat het om rendement en selectiviteit, zuiverheid van de opbrengst en de mate waarin ongewenste bijproducten en rommel worden beperkt. Daarnaast telt ook de schaalbaarheid en de controleerbaarheid van het proces mee, vooral bij industriële productie.

Belangrijke meetpunten zijn onder meer rendement (opbrengst van het gewenste product), conversie (hoeveel van de beginstoffen is omgezet), chemische selectiviteit (chemoselectiviteit, regioselectiviteit en indien van toepassing enantioselectiviteit) en de zuiverheid van het eindproduct. Ook reproduceerbaarheid, batch- tot-batch consistentie en de veiligheid en milieubelasting spelen een rol.

Factoren die de reactiekwaliteit beïnvloeden zijn onder andere reagentia- en oplosmiddelkwaliteit, zuiverheid, temperatuur en druk, de aard en hoeveelheid katalysator, menging en massatransport, en eventuele contaminanten. De omgeving, zoals reactorontwerp en procesomstandigheden, is eveneens van belang.

Kwaliteitsbeoordeling gebeurt met analytische technieken zoals gas- en vloeistofchromatografie, NMR en massaspectrometrie, aangevuld met in-situ monitoring en statistische procescontrole. In onderzoek ligt de focus vaak op selectiviteit en reproduceerbaarheid; in productie op schaalbaarheid, betrouwbaarheid en kosten. Reactiekwaliteit is daarmee een samenspel van opbrengst, zuiverheid, veiligheid en uitvoerbaarheid.