productiviteitscriteria

Productiviteitscriteria zijn normen of metrieken die worden gebruikt om de productiviteit te beoordelen. In economie en bedrijfsvoering verwijzen ze naar de manieren waarop inputfactoren zoals arbeid, kapitaal, materiaalkosten en energie worden omgezet in goederen en diensten. Hoewel er een brede definitie bestaat van productiviteit als verhouding tussen output en input, worden in de praktijk ook kwaliteit, levertijd en flexibiliteit in de criteria opgenomen.

Veelvoorkomende meetwaarden zijn arbeidsproductiviteit (output per arbeidsuur), kapitaalproductiviteit (output per eenheid kapitaal) en materiaal- of energproductiviteit. Een bredere benadering is multifactorproductiviteit (MFP) of totale factorproductiviteit (TFP), die output relateert aan de gecombineerde inzet van meerdere inputfactoren. Ook kwaliteit en prijsaanpassing spelen een rol bij realistische productiviteitsmetingen.

Verder onderscheiden productiviteitscriteria zich in betrekking tot wat wordt gemeten: efficiëntie (output ten opzichte van input), effectiviteit (bereiken van doelstellingen), kwaliteit, leveringsbetrouwbaarheid, levertijd en flexibiliteit. Kosten per eenheid en capaciteitbenutting zijn ook gangbaar, met aandacht voor duurzaamheid en milieukosten bij lange termijn evaluaties.

Metingen doen via productiegegevens, financiële rapportages, tijdstudies en nationale statistieken. Growth accounting-methoden worden gebruikt om MFP/TFP te bepalen. Uitdagingen omvatten kwaliteitsveranderingen, prijsdeflatie/deflatie en onderlinge vergelijkbaarheid tussen sectoren of landen. Datakwaliteit, prijsaanpassing en definities kunnen de vergelijkbaarheid beïnvloeden.

In beleid en management worden productiviteitscriteria ingezet voor prestatiebeoordeling, benchmarking en beleidsanalyse. De selectie van criteria moet in overeenstemming zijn met doelstellingen, databeschikbaarheid en tijdshorizon. Het blijft noodzakelijk om meerdere criteria in samenhang te beoordelen om ongewenste verschuivingen in focus of kwaliteitsverlies te voorkomen.